Kiến thức

Men tiêu hóa: hiểu đúng và không lạm dụng

Men tiêu hóa rất cần thiết trong hỗ trợ tiêu hóa thức ăn ở những người bị thiếu hụt men do bệnh lý hoặc sinh lý. Tuy nhiên khi nào nên sử dụng men tiêu hóa, trường hợp nào không nên dùng và lưu ý gì khi sử dụng thì không phải ai cũng nắm rõ.

men-tieu-hoa

Hiểu đúng về men tiêu hóa

Men tiêu hóa là gì?

Men tiêu hóa hay còn gọi là enzyme, được chính các tuyến của cơ thể (tuyến tụy, tuyến nước bọt…) tiết ra nhằm phân cắt thức ăn thành những phần nhỏ dễ tiêu hóa và hấp thu vào máu.

Một số men tiêu hóa quan trọng trong cơ thể

  • Men amylase do tuyến nước bọt tiết ra có tác dụng phân giải tinh bột đã nấu chín
  • Dạ dày sản sinh ra acid clohydric, enzyme pepsin, lipase giúp làm mềm thức ăn, phân cắt các sợi collagen, phân cắt chất đạm thành những chuỗi ngắn. Tuy nhiên men pepsin chỉ có khả năng tiêu hóa được 10-20% chất đạm từ thức ăn. Men lipase có tác dụng trong tiêu hóa mỡ, các loại chất béo đã được nhũ hóa (chất béo của trứng, sữa)
  • Dịch tụy sản sinh nhiều enzyme tiêu hóa quan trọng: men amylase tiêu hóa tinh bột mạnh hơn nhiều lần so với amylase từ nước bọt. Để cắt nhỏ và phân giải chất đạm, dịch tụy sản xuất các men như trypsin,chymotrypsin, carboxypolypeptidase. Dưới tác dụng của chúng chất đạm được phân cắt thành những acid amin đơn giản hơn, dễ dàng hấp thu vào cơ thể. Mỡ khi vào đến tá tràng sẽ được nhũ hóa nhờ các muối mật, sau đó enzyme lipase dịch tụy có tác dụng tiêu hóa chúng.
  • Gan là cơ quan quan trọng trong tổng hợp và bài tiết các acid mật và muối mật, giúp nhũ tương hóa chất mỡ, tạo điều kiện cho men lipase hoạt động tiêu hóa chất béo.

Khi nào phải dùng men tiêu hóa

Trong một số trường hợp, enzyme nội sinh trong cơ thể không đủ để đáp ứng nhu cầu hoạt động của hệ tiêu hóa dẫn đến ảnh hưởng đến rối loạn chuyển hóa thức ăn. Do đó tất cả những người bị rối loạn hoạt động bài tiết men tiêu hóa đều có thể dùng men tiêu hóa.

Trẻ em có hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện dẫn tới lượng men tiết ra không đủ, trẻ thường biếng ăn, tiêu hóa kém,, đi ngoài phân sống…Trong trường hợp này, trẻ có thể được chỉ định men tiêu hóa để cải thiện chức năng chuyển hóa thức ăn của cơ thể.

Ở người bị ngộ độc thực phẩm, dùng bia rượu kéo dài, dùng kháng sinh liều cao dài ngày, stress… có thể khiến cơ thể giảm bài tiết các men tiêu hóa. Thức ăn không được tiêu hóa dẫn đến chứng đầy bụng, khó tiêu, tiêu chảy…Men tiêu hóa có thể giúp ích trong những trường hợp như vậy

Khi các tuyến tiêu hóa bị tổn thương dẫn tới giảm bài tiết các enzyme (do tiêu chảy kéo dài, suy dinh dưỡng nặng, u xơ, u nang tuyến tụy, viêm ruột, sau phẫu thuật cắt ngắn ruột…), cơ thể có thể bị thiếu hụt các men phân cắt dẫn tới hoạt động tiêu hóa thức ăn bị ảnh hưởng. Trong trường hợp này nguồn dinh dưỡng từ thức ăn phái được đảm bảo kết hợp bổ sung các men tiêu hóa là thực sự cần thiết.

Lạm dụng men tiêu hóa và những nguy cơ tiềm ẩn

Men tiêu hóa có thể giúp ích trong những trường hợp thiếu hụt enzyme tiêu hóa thức ăn tuy nhiên không được lạm dụng vì không những không thu được những lợi ích như mong muốn mà còn tác động xấu đến cơ quan tiêu hóa của cơ thể.

Uống men tiêu hóa kéo dài hay lạm dụng men tiêu hóa sẽ tác động vào các cơ quan hay dịch tiết, làm các bộ phận này giảm tiết các enzyme tiêu hóa, dần dẫn tới giảm và mất chức năng.

Lạm dụng men tiêu hóa gây nhiều nguy cơ tiềm ẩn

Không dùng men tiêu hóa ở các bệnh nhân đang mắc các bệnh cấp tính tại đường ruột, cụ thể như viêm loét dạ dày-tá tràng hoặc viêm tụy. Bởi lẽ ở bệnh lý này, bệnh nhân hoàn toàn không thiếu hụt các enzyme tiêu hóa, thậm chí dư thừa hay bài tiết quá mức dẫn tới tổn thương chính nhu mô ruột của cơ thể. Do đó, việc dùng các enzyme tiêu hóa trong trường hợp này có thể dẫn tới tăng tổn thương hệ tiêu hóa, bệnh tình trở nặng hơn.

Men tiêu hóa có vai trò hỗ trợ cơ thể tiêu hóa thức ăn và sẽ chẳng còn ý nghĩa nếu bạn đang nhịn ăn, bỏ bữa hoặc kiêng khem quá mức. Khi không có sự hiện diện của khối thức ăn, các men tiêu hóa có thể gây tổn thương chính cơ thể của bạn. Cụ thể là acid dạ dày, men gan, men tụy tăng quá mức dẫn tới viêm, bào mòn niêm mạc ruột, lâu ngày tiến triển thành loét, thủng, gây ra những cơn đau dữ dội, có thể phải nhập viện.

Vì vậy chỉ nên dùng men tiêu hóa khi thực sự cần thiết, và không dùng kéo dài nếu không có chỉ định của bác sĩ. Tham khảo kỹ thông tin và lắng nghe tư vấn của chuyên gia y tế trước khi sử dụng bất kì một chế phẩm men tiêu hóa nào. Hoặc có thể cân nhắc sử dụng chế phẩm men vi sinh, bổ sung các lợi khuẩn đường ruột, giúp giảm thiểu tổn thương và cải thiện chức năng tiêu hóa của cơ thể.

Các tin liên quan